عزيز بن محمد نسفى ( عزيز الدين نسفى )

241

كشف الحقايق ( فارسى )

ظاهرا پيشينيان براى هر دور تأثيرات خاص قائل و چنين معتقد بوده‌اند كه : مردم در تحت تدبير كوكب صاحب دور هستند ( التفهيم ) - براى توضيح بيشتر رجوع فرمائيد به « انسان الكامل نسفى » ص 415 و لغات و اصطلاحات مثنوى » ج 4 ص 584 . صفحه ( 4 ) معانى كه من در چهارصد پاره كتاب جمع كرده‌ام . . . الخ . . - گويا منشأ آنچه را كه « هدايت » در « رياض العارفين » مىگويد كه : . . . شيخ سعد الدين حموى گفته كه هر سرى كه در چهارصد و چهل كتاب پنهان كرده‌ام عزيز نسفى در « كشف الحقائق » اظهار كرده است همين عبارت موجود در متن كشف الحقائق باشد . صفحه ( 4 ) اين كتاب بىاجازه ما اظهار نكند - اخفاء و استتار علم و حكمت از نااهلان سنت ديرينه علما و حكماست و در شرق و غرب عالم اين سنت متبع بوده است . عيسى عليه السلام مىفرمود : لا تعقلوا الدر على الخنازير « 1 » . در اسلام نيز علاوه بر آنكه اهليت متعلم معتبر شمرده شده است در بسيارى از موارد باخفاء و ستر علوم و حكم توصيه شده است . ابن عبد ربه در عقد الفريد از پيغمبر صلى الله عليه و سلم روايت مىكند كه : لا تضعوا الحكمة عند غير اهلها فتظلموها و لا تمنعوا اهلها فتظلموهم و در ميان شيعه اين حديث سخت مشهور است كه : ان احاديثنا صعب مستصعب لا يحتمله الا ملك مقرب او نبى مرسل او عبد امتحن الله قلبه بالايمان . ( معانى الاخبار - ص 188 ) و گويا امام شافعى رضى الله عنه به همان حديث نبوى ( ص ) نظر داشته كه مىگويد : سأكتم علمى عن ذوى الجهل طاقتى * و لا انثر الدر النفيس على الغنم فان يسر الله الكريم بفضله * و صادفت اهلا للعلوم و للحكم بثثت و دادى و استفدت و دادهم * و الا فمخزون لدى و مكتتم فمن منح الجهال علما أضاعه * و من منع المستوجبين فقد ظلم ( معجم الادبا ج 17 ص 307 ) و حكماى اسلامى با حدت و جد بيشترى در كتمان علم و معارف از نااهلان مىكوشيدند شيخ الرئيس در مقدمه « اشارات » چنين مىفرمايد : . . . و أنا أعيد وصيتى و أكرر التماسى أن يضن بما يشتمل عليه هذه الاشارات

--> ( 1 ) - نظر ناصر خسرو در آن بيت مشهور خود : من آنم كه در پاى خوكان نريزم . . . . به همين حديث بوده است .